Een digitaal terreinmodel (DTM) is een digitale voorstelling van het maaiveld of terreinoppervlak. Het model bevat hoogtes van de grond zelf, zonder gebouwen, voertuigen, bomen of andere objecten die boven het terrein uitsteken.
Een DTM wordt gebruikt om reliëf, hellingen, afwatering, volumes en hoogteverschillen nauwkeurig te analyseren.
Waarvoor wordt een DTM gebruikt?
Een digitaal terreinmodel wordt onder meer gebruikt voor:
- terreinanalyses
- berekening van grondverzet en volumes
- waterafvoer en rioleringsstudies
- voorbereiding van bouwwerken
- landschaps- en omgevingsontwerp
- opvolging van werven
- analyse van hoogteverschillen
Bij grotere terreinen of moeilijk bereikbare zones wordt een DTM vaak opgesteld op basis van drone-opnames. Voor kleinere of zeer nauwkeurige projecten wordt meestal bijkomende landmeetkundige controle uitgevoerd.
Wat is het verschil tussen een DTM en een 3D-model?
Een digitaal terreinmodel bevat enkel het terreinoppervlak. Elementen zoals gebouwen, voertuigen, bomen, struiken, straatmeubilair en tijdelijke objecten worden zoveel mogelijk uit het model verwijderd.
Een DTM is dus geen visueel 3D-model van de volledige omgeving, maar een technisch model van het terrein zelf. Een terreinmodel dient vooral als meetkundige basis voor ontwerp en analyse.
Hoe wordt een digitaal terreinmodel gemaakt?
De opmaak van een DTM verloopt meestal in verschillende stappen.
Opmeting van het terrein
Eerst wordt het terrein opgemeten door middel van:
- dronefotogrammetrie
- LiDAR-scanning
- GNSS-metingen
- metingen met total station
- of een combinatie van technieken
Welke methode het meest geschikt is, hangt af van de grootte van de site, de gewenste nauwkeurigheid, de aanwezigheid van begroeiing, de bereikbaarheid van het terrein en het gewenste detailniveau.
Verwerking van de meetdata
Na de opmeting wordt de ruwe data verwerkt tot een puntenwolk. Daarna worden objecten boven het maaiveld gefilterd zodat enkel het terrein overblijft. Op basis daarvan wordt het uiteindelijke terreinmodel opgebouwd.
Bij dronefotogrammetrie gebeurt die filtering nooit volledig automatisch. Controle en correctie door een ervaren operator blijven belangrijk.
Begroeiing en obstakels: een belangrijke beperking
Een digitaal terreinmodel is slechts zo goed als de zichtbaarheid van het terrein. Dichte begroeiing vormt één van de grootste beperkingen. Wanneer de grond niet zichtbaar is vanuit de lucht of vanuit de scanner, kan die zone niet correct gemodelleerd worden.
Dat geldt bijvoorbeeld bij hoog gras, struiken, boszones, dicht begroeide taluds, opslag van materialen en geparkeerde voertuigen.
Dronefotogrammetrie "ziet" niet door begroeiing heen. In zulke situaties kan bijkomende landmeetkunde of LiDAR-scanning nodig zijn. Ook tijdelijke obstakels kunnen lokale dataschaduw veroorzaken.
DTM versus DSM
Een digitaal terreinmodel (DTM) bevat enkel het maaiveld. Een digitaal oppervlaktemodel (DSM) bevat daarentegen alles wat zichtbaar boven het terrein aanwezig is, zoals gebouwen, bomen en constructies.
Dat onderscheid is belangrijk bij terreinanalyses, volumeberekeningen en ontwerpwerk.
Conclusie
Een digitaal terreinmodel vormt vaak de basis voor ontwerp, analyse en uitvoering van projecten waarbij hoogte-informatie belangrijk is. De kwaliteit hangt sterk af van de meetmethode, de zichtbaarheid van het terrein en de correcte verwerking van de data. Daarom wordt voor ieder project bekeken welke combinatie van landmeetkunde, drone-opnames en scanning het meest geschikt is.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een DTM en een DSM?+
Een digitaal terreinmodel (DTM) bevat enkel het maaiveld: de hoogte van de grond zelf, zonder gebouwen, bomen of andere objecten. Een digitaal oppervlaktemodel (DSM) bevat alles wat boven het terrein uitsteekt. Voor terreinanalyses en grondverzet is het DTM doorgaans het relevante model.
Hoe nauwkeurig is een DTM op basis van droneopnames?+
Bij een goed georefereerde vlucht met grondcontrolepunten kan de hoogtenauwkeurigheid van een drone-DTM teruggebracht worden tot enkele centimeters. De werkelijke nauwkeurigheid hangt sterk af van de vluchthoogte, de gebruikte georeferentiemethode en de zichtbaarheid van het terrein.
Kan een DTM opgemaakt worden als het terrein begroeid is?+
Dat hangt af van de mate en dichtheid van de begroeiing. Hoog gras, struiken of bomen belemmeren de zichtbaarheid van de grond. In dergelijke zones kan de nauwkeurigheid van het terreinmodel beperkt zijn. Bijkomende landmeetkundige metingen of LiDAR-scanning kunnen dan een meerwaarde bieden.